โรคไหลตาย (SUNDS) คือการเสียชีวิตกะทันหันในขณะกำลังนอนหลับ โดยไม่พบสาเหตุที่ชัดเจนจากการชันสูตรศพภายนอก มักเกิดขึ้นในเวลากลางคืนหรือช่วงพักผ่อน ภาวะนี้มักพบได้บ่อยในกลุ่มประชากรเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะ ผู้ชายวัยหนุ่มถึงกลางคน (อายุประมาณ 25-55 ปี) แม้แต่ผู้ที่มีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดีก็อาจมีความเสี่ยงได้
สาเหตุหลักของโรคไหลตาย คืออะไร?
สาเหตุที่แท้จริงของโรคไหลตาย หรือ Sudden Unexplained Nocturnal Death Syndrome (SUNDS) ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ถูกถ่ายทอดทางพันธุกรรม ซึ่งทำให้เกิดภาวะ หัวใจเต้นผิดจังหวะขั้นรุนแรง โดยเฉพาะชนิดที่เรียกว่า Ventricular Fibrillation (หัวใจห้องล่างเต้นพลิ้ว) ส่งผลให้หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้ทันที และนำไปสู่การเสียชีวิตเฉียบพลัน
กลุ่มอาการบรูกาดา (Brugada Syndrome) เป็นสาเหตุทางพันธุกรรมที่พบบ่อยและสำคัญที่สุดของภาวะ SUNDS โดยเป็นความผิดปกติของยีนที่ควบคุมการไหลเข้า-ออกของโซเดียมในเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจ ทำให้วงจรไฟฟ้าหัวใจผิดปกติไป
สัญญาณเตือนโรคไหลตาย
ส่วนใหญ่ของผู้ป่วย SUNDS จะเสียชีวิตอย่างฉับพลันโดยไม่มีอาการผิดปกติมาก่อน แต่ในบางรายอาจมีอาการที่เหมือนเป็นการ ‘เตือนล่วงหน้า’ หรือญาติอาจสังเกตเห็นอาการผิดปกติขณะหลับ
อาการที่อาจพบได้ขณะหลับ
- มีอาการหายใจลำบาก, หายใจมีเสียงดัง ‘เฮือก’ คล้ายสำลัก (Agonal breathing)
- แขนขาเกร็ง, กระตุก, คล้ายชัก
- เป็นลม หมดสติขณะนอนหลับ
- ปัสสาวะหรืออุจจาระราด
- ใบหน้าและริมฝีปากเขียวคล้ำ
อาการเตือนล่วงหน้า (ขณะตื่น)
- เป็นลม หรือหมดสติ โดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นขณะพักผ่อนหรือไม่ได้ทำกิจกรรมหนัก
- มีอาการใจสั่น หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะบ่อยครั้ง หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์เฉพาะทางโรคหัวใจเพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด
แนวทางการป้องกันโรคไหลตาย
เนื่องจากสาเหตุหลักมาจากพันธุกรรม การป้องกันที่ดีที่สุดคือการคัดกรองความเสี่ยงและหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น
ใครบ้างมีความเสี่ยงสูง…ที่จะเป็นโรคไหลตาย?
- มีประวัติครอบครัว: หากมีคนในครอบครัว (โดยเฉพาะญาติสนิท) ที่เคยเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับ หรือมีประวัติเป็น กลุ่มอาการบรูกาดา (Brugada Syndrome)
- เคยมีอาการนำ: เคยมีอาการเป็นลม หมดสติ หรือใจสั่นผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ
- ตรวจพบคลื่นไฟฟ้าหัวใจผิดปกติ: ตรวจพบคลื่นไฟฟ้าหัวใจผิดปกติชนิดที่เข้าได้กับกลุ่มอาการบรูกาดา
แนวทางลดความเสี่ยงโรคไหลตาย
สำหรับผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เสี่ยงต่อ SUNDS (เช่น Brugada Syndrome) แพทย์จะแนะนำแนวทางการรักษาและหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้น
การรักษา
การรักษาที่ได้ผลที่สุดคือการผ่าตัดฝังเครื่องกระตุกหัวใจด้วยไฟฟ้า (Implantable Cardioverter Defibrillator: ICD) ไว้ใต้ผิวหนังบริเวณหน้าอก ซึ่งเครื่องนี้จะทำหน้าที่ส่งกระแสไฟฟ้าเพื่อกระตุกให้หัวใจกลับมาเต้นเป็นปกติได้ทันทีเมื่อเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง
ปัจจัยเหล่านี้สามารถกระตุ้นให้เกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงได้
- ไข้สูง หากมีไข้สูง ต้องรีบลดไข้โดยเร็วที่สุด
- เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และสารเสพติด
- ขาดน้ำและแร่ธาตุรุนแรง เช่น โพแทสเซียม
- ยาบางชนิด ที่มีผลต่อระบบไฟฟ้าหัวใจ (ต้องปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเมื่อจะรับประทานยาใหม่)
- รับประทานอาหารมื้อใหญ่ ที่มีคาร์โบไฮเดรตสูงก่อนนอนมากเกินไป
สิ่งสำคัญที่สุด คือการสังเกตอาการตนเองและคนในครอบครัว หากมีความเสี่ยงควรเข้ารับการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและปรึกษาแพทย์เฉพาะทางโรคหัวใจโดยเร็วที่สุด เพื่อรับการวินิจฉัยที่ถูกต้องและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม
